Als je in de derde klas kwam, dan mocht je op woensdagmiddag
naar breischool, waar we met ongebleekte katoen breiles kregen tot
en met een kous met minderingen en naadjes. Later moesten we zelf
werkjes mee van huis nemen, omdat er door de oorlog geen materiaal
meer te krijgen was. Mijn moeder, die zelf onderwijzeres was geweest
vond dat ik maar moest leren mazen en liet me eerst een maaslap
breien. 'k Heb altijd de indruk gehad dat de juf (juffrouw Niewold)
daar niet zo blij mee was. De school was inmiddels een
viermansschool geworden.
In de herfst van 1944 werd de school gevorderd door de Duitsers en
er werden jonge Letten in ondergebracht, die in de buurt te werk
werden gesteld. Ze droegen donkerblauwe overalls en Henny Luis en
ik zaten ze te begluren vanuit hun kapschuurtje met hout en we
konden met ze praten. Maar na drie weken gingen ze weer weg.
Er waren om de school grote palen in de grond geslagen en daar
werd prikkeldraad omheen gewikkeld, maar niet verder dan drie
lagen. Volgens mij werd het toen een onderkomen voor Duitsers.
Wij konden in ieder geval niet meer naar school en we kregen
anderhalve dag in de week les in de kleuterschool en moesten thuis
een portie huiswerk maken. De helft van de klas had het niet af, wat
een zeer boze juffrouw Niewold tot gevolg had. Een van de ouders
verzuchtte eens: 'k Wou dat de school afbrandde en de meester
doodging. Ook dat scheelde niet veel, want in de school is een forse
schoorsteenbrand geweest en mijn vader kreeg in februari 1945 een
maagperforatie en werd, dank zij het feit, dat de enige auto met
gaspot in de verre omtrek in Gasselternijveen stond, midden in de
nacht naar het Diaconessenhuis in Groningen gebracht, waar hij tot
half mei heeft gelegen. In al die tijd hebben Geert en ik hem één keer
bezocht. Mijn moeder ging elke week op de fiets naar Groningen met
fietstassen vol melk, eieren, witbrood voor mijn vader en
pannekoeken en turf voor de tante bij wie ze logeerde. Mijn vader
moest een tweede maagoperatie ondergaan en daarvoor moesten
familie en kennissen eerst speciaal naar Groningen om een halve liter
bloed af te staan.
Na de oorlog werden de verkeerde dorpsgenoten door de BS in de
school geïnterneerd, nadat de rollen prikkeldraad, die al die tijd op het
schoolplein hadden gelegen volledig om de palen waren gewonden.
En toen de NSB-ers vertrokken waren moest de school worden
schoongemaakt en opgeknapt. Pas na de zomervakantie van 1945
konden wij weer naar school. Voor die tijd hadden wij met vier
klassen les in de zaal van café Kral. En de hoogste klassen zaten bij
Adolfs.
