2012 - 3
J
Bronnen
In de vorige eeuw werd de Hunze gekanaliseerd.
Het schilderachtige, meanderende riviertje veranderde daardoor in
een tamelijk rechte beek, die slechts hier en daar nog wat
bochtenwerk vertoonde. Het was de prijs die het landschap moest
betalen aan de ruilverkaveling. Ontwateren, daar ging het in die
jaren om en wel zo snel en zo adequaat mogelijk. In de prehistorie
was de Hunze een machtige stroom, we hebben hier dan over de
ijstijden, zo'n honderdduizend jaar geleden, die zich met
reuzenkracht een weg door het land baande en daarin brede
beddingen uitsleet. Vanuit Drenthe bracht deze oer Hunze het water
naar de zee en passeerde daarbij ook Gronings gebied. De oude
landstreek Hunsingo bijvoorbeeld dankt zijn landschappelijk karakter
nog altijd aan de prehistorische Drentse rivier.
Niets is zo boeiend dan op zoek te gaan naar de oorsprong van een
rivier, naar de bronnen dus. Op de beroemde Pynackerkaart uit 1634
is de Hunze nog duidelijk als een meanderende rivier herkenbaar.
Even ten zuiden van het tegenwoordige Gasselternijveen komen de
linker en de rechter poot samen. De linker is terug te volgen tot even
benoorden het Ellertsveld en staat bekend als het Voorste diep, dat
tegenwoordig wordt onderschept door het kanaal Buinen-
Schoonoord. De rechter poot gaat stroomopwaarts naar Exloo, eerst
als de Groote Diep, daarna als Achterste diep en vertakt zich bij de
bronnen nogmaals. Wat nu bij Exloo van de Hunze, vanouds gevoed
door het veen, resteert, is een tikkeltje teleurstellend. De beek
begint als een stelsel boerenslootjes en begint na de Beeksmaten en
de Uilenbroeken pas als Achterste Diep enige vorm te krijgen. Nabij
Drouwenerveen is er sprake van het Groote Diep dat zich onder
de Hunze intrigerende erfenis uit de oertijd
VVi ereng a
Stromend water fascineert. Waar komt het vandaan en waar gaat het heen?
In de buurt van water is bovendien altijd wel wat te doen. Neem de grote
rivieren^ wat een bedrijvigheid heerst daar niet. In het gebied van de
voormalige gemeente Borger en Odoorn moeten we het doen met welgeteld één
rivier van althans enige betekenis en die is helaas op onderdelen nauwelijks
nog als zodanig te herkennen. We hebben het over de Hunze, die vanuit de
omgeving van Exloo noordwaarts stroomt naar het Zuidlaardermeer en daar
water loost. Het ziet er wat saai uit allemaal. Maar dat gaat veranderen.
