51
50
Mijn eerste Wereldreis
door Aartje Kruijning
Het Kruis eeuwenoude naam
door Lammert Huizing
En toen kwam de brief waarin ze mij vroeg, of ik bij hen kwam logeren. Nou.
dal wilde ik heel graag... maar mijn ouders vonden het veel te gevaarlijk. Naar
Drente?!
En Hollandscheveld. waar lag dat helemaal? ...bijna aan het eind van de wereld!
Trouwens, ik was nog veel te jong, pas 15 jaar: dan ben je eigenlijk nog maar een
kind!
Toen dan eindelijk de dag van vertrek aanbrak, was ik toch wel zenuwachtig, want
het was een hele onderneming. Bij het busstation was ik veel te vroeg. In de bus
moest ik staan lot Naarden-Bussum. Tussendoor moest ik regelmatig aan moeder
denken: ze zat echt over me in. Vader maakte geen probleem. 'Je komt er wel’,
was zijn afscheid.
In Bussum moest ik weer wachten op de trein, die eindelijk op het tweede perron
aan kwam. In Amersfoort was het heel druk en kon ik de trein niet vinden. Geen
wonder, want die was er nog niet. Over een klein half uurtje pas. Een conducteur
heeft me verteld waar ik moest zijn. ’Enne’, zei hij, het achterste deel van de trein
nemen, anders ga je in Zwolle de verkeerde kant op. Daar wordt de helft van de
trein losgekoppeld.’ Dat was een goede raad.
Eindelijk kwam de trein aangereden. Er moesten veel mensen naar binnen en ik,
met die oude koffer, liet iedereen voorgaan. De trein zat stampvol en ik kon niet
meer zitten. Waar ik stond, zal een leuke groep mensen, vier tegenover v Dier. Alle
maal soldaten en een ’mijnheer pastoor'. Hij zei: Jongens, als jullie allemaal wal
opschuiven, dan kan 'dal kind’ ook zitten’. Lel wel. ik was 15 jaar! Hel is me toch
een leuke treinreis geworden. De gezichten van de soldaten kan ik me niet meer
herinneren, wel dat van mijnheer pastoor. Hij zat rechtop, een beetje naar voren en
zag kans, met ons een prettig gesprek le voeren. Zelfs ik. als het kind’, mocht ook
meedoen. Ik vond het toen al heel knap zoals hij dit deed.
In de brief die volgde, werd een voorstel gedaan. Eind juli, op een vrijdag, werd ik
verwacht in Hollandscheveld. Jannie zal me bij het station in Hoogeveen opwach
ten en zonodig lol het laatst toe blijven staan, als we elkaar misliepen. Daarna
moesten we mei de bus mee. die ons naar ‘Noordscheschut zou brengen. Hier
uitstappen en dan lopen naar 't adres: Opgaande 36.
‘Het Opgaande’ was een kanaal waarlangs aan twee kanten een paadje liep met
bruggetjes voor de wandelaars en fietsers. Zo. dat wist ik vast. Nu de rest uit-
zoeken. Van huis naar de bushalte lopen. Met de bus naar Naarden-Bussum. Dan
met de trein naar Amersfoort en hier overstappen op de trein naar Groningen. In
Hoogeveen uitstappen en dan zouden we elkaar voor het eerst zien. Een complete
wereldreis...
Op zolder stond nog wel een ongebruikte rieten koffer waar allerlei prullaria in
zalen: deze was goed genoeg voor mij.
Reizen naar welk land ook. is tegenwoordig geen probleem. Dat was vroeger wel
anders...
Kort na de Tweede Wereldoorlog, in 1947. heb ik een correspondentievriendin
aangevraagd bij hel weekblad 'De Spiegel’. En ja hoor, na korte tijd kreeg ik
bericht dat er een meisje gevonden was. dat met mij wilde corresponderen.Ze was
ook ongeveer 15 jaar en woonde in Hollandscheveld in Drenthe. We hebben elkaar
veel brieven geschreven.
Zo dachten ze er thuis over en ik moest maar schrijven, dal hel voorlopig niet
doorging. Later misschien! Tussen mijn 7c en 12e jaar was er de tweede wereld
oorlog. Logeren stond toen niet in ons woordenboek. En reizen met bus. tram of
trein was nog helemaal niet zó eenvoudig. Vader had er dagelijks mee te maken.
Hij reisde elke dag naar zijn werk in Amsterdam. De bomvolle trein alleen al was
een ramp. Vaak kwam hij later thuis. Maargoed, ik schreef aan Jannie dat het mij
heel leuk leek ...en wanneer ik kon komen.
Eerst heb ik de brief gepost en daarna, tijdens hel avondeten, thuis verteld wat ik
had geschreven Met de hand op mijn hart’ heb ik beloofd heel voorzichtig te zijn
...en toen mocht het. Hoera ...de logeerpartij kon doorgaan.
Rond Het Kruis is Hoogeveen ontstaan en heeft het zich ontwikkeld. Er zijn men
sen die zich afvragen, wat de betekenis is van deze naam. Het Kruis was oorspron
kelijk een kruising van waterwegen. West-Oost liepen de Nieuwe Grifte (later
Hoogeveensche Vaart), die ter hoogte van de vroegere rentmeesterswoningen
overging in het Oude Opgaande (later Het Haagje). Noord-Zuid liepen het Eerste
Opgaande (later de streek De Huizen, nog later de Hoofdstraat) en de Zuidwoldi-
gcr Slood of hel Alteveerse Opgaande (later Slood. nog later Alteveerstraat). Waar
deze waterwegen elkaar kruisten, ontstond heel toepasselijk de naam Het Kruis.
Over de vier armen, vlak bij Het Kruis werden bruggen gelegd: drie ophaal
bruggen en één draaibrugje. In de 18e eeuw werden op en rond deze bruggen de
volksvergaderingen gehouden, waarin het beleid van schout en volmachten werd
besproken. We zouden nu zeggen: een verantwoording in de open lucht van B. en
W. aan de inwoners.
In de tweede w ereldoorlog was het kruis van waterwegen in Hoogeveen een wel
kom en geliefd oriëntatiepunt voor honderden geallieerde vliegers op bombarde-
mentsvluchten naar en van Duitsland.
Na de oorlog verdween de functie van de kanalen voor de afvoer van turf en de
aanvoer van goederen. Een vooroorlogs plan tot demping van hel kanaal aan de
Hoofdstraat kwam in 1947 tol uitvoering. Ongeveer een kwart eeuw later ver-
dween het water aan Schutstraat, Het Haagje en Alteveerstraat. Het kruis van
waterwegen werd een kruising van betonstraten. De eeuwenoude naam Het Kruis
bleef gehandhaafd.
