45
44
De huidige gemeente Hoogeveen
telt tien algemene en drie bijzondere
begraafplaatsen, die in afzonderlijke
hoofdstukken worden behandeld. Van
de twintig hoofdstukken staan er acht
op naam van Albert Metselaar, die
vooral historische aspecten belicht.
Op 26 oktober was in het museum De 5000 Morgen de presentatie van Begraaf
plaatsen in Hoogeveen'. Dit boek is een uitgave van de Historische Kring Hoo
geveen en een coproductie van zeven auteurs. Daarnaast hebben acht dichters,
van w ie twee posthuum. hun medewerking verleend. Dit alles onder redactie van
Albert Metselaar en Marga Zwiggelaar, die ook het leeuwendeel van de inhoud
hebben verzorgd en daarmee een knap
pe prestatie hebben geleverd. De eind-
coördinatie was in vertrouwde handen
bij Klaas Ballast. Burgemeester Wil
lem Urlings schreef een voorwoord.
’Begraafplaatsen in Hoogeveen’ een voorbeeldboek
door Lammert Huizing
Vijf hoofdstukken, met name over de prehistorie en de symboliek op graven, zijn
geschreven door Marga Zwiggelaar. Hero Moorlag verdiepte zich in het natuur
leven op de dodenakker. Gerrit Kies beschrijft de begraafplaatsen van Pesse en
Stuifzand en Jan van der Sleen die van Geesbrug en Nieuwlande. Wim Stan-
daart behandelt de rooms katholieke enclaves op de begraafplaats. Harry Koch,
begin vorig jaar overleden, is postuum present met zijn bijdrage over de nieuwe
begraafplaats aan de Zuiderw eg.
Harry Koch schetst de totstandkoming van de nieuwe' begraafplaats aan de west
kant van de Zuiderw eg. Het besluit tot aanleg werd genomen op 9 mei 1940. de
vooravond van de Duitse inval. In september 1983 werd een gedeelte ingericht als
islamitische begraafplaats. Een moslim wordt op zijn rechterzij begraven met het
gezicht naar Mekka. Het lichaam wordt niet gekist maar in geurige doeken gewik
keld. De gemeente delft het graf en de gemeenschap zorgt er zelf voor dat het graf
weer wordt gedicht. Koch bespreekt ook de oorlogsgraven en -monumenten.
Altijd twee mensen wakker
Albert Metselaar sprak met oude bewoners van het Hollandsche Veld en Hooge
veen. Buren speelden een hoofdrol bij het afleggen, kisten, opbaren, aanzeggen
en de eigenlijke begrafenis. Het licht in het sterfhuis ging 's nachts niet uit en er
waren altijd twee mensen wakker. In deze nachten spraken de buren over de over
ledene. over de dood en w at ze zich daarbij voorstelden. Verhalen van vroeger gin
gen over tafel, ook over confrontatie met het bovennatuurlijke, zoals met geesten,
doden en witte wieven.
Joden en moslims
De oudste joodse begraafplaats is op de vroegere pastoriegrond op de hoek Van
Echtenstraat - Wilhelminastraat. Marga Zwiggelaar vertelt een en ander over ritu
elen en gebruiken bij een joodse begrafenis. Voor de ingang van de begraafplaats
aan de Zuiderweg brandt een 'ner tamied'. een eeuw ige v lam. Deze werd geplaatst
op initiatief van het echtpaar Joop en Miep Granaada.
De stichting van een rooms katholieke begraafplaats was het directe gevolg van
de Spaanse griep in 1918/1919. schrijft Wim Standaart. Er was een begraafplaats
voor kloosterlingen bij het Carmelietenklooster aan de Stationsstraat. Toen tijdens
de Spaanse griep daar ook niet-kloosterlingen werden begraven, kwamen er protes-
Voorbeeldboek
Albert Metselaar en Marga Zwigge
laar vertellen in de inleiding hoe het
idee voor dit boek is ontstaan. De eer
ste concrete 'vonk' was op een avond
in augustus 2002, toen de gedachte
opkwam om een rondleiding te houden
op de oude begraafplaats aan de Zui
derweg. Zij verwachtten hooguit 25
tot 30 mensen, maar de belangstelling
op 15 maart 2003 was ongeveer een
achtvoud hiervan. De interesse voor de
begraafplaatsen bleek zo groot, dat het
wenselijk leek om de kennis daarover
te bundelen in een boek. Marga en
Albert benaderden schrijvers en von
den de Historische Kring bereid om als
uitgever te fungeren. Het is volgens de
beide redacteuren een boek dat wacht
op navolging in de rest van Drenthe.
Het mag worden gezien als een voor-
beeldboek, ook gezien de groeiende
belangstelling voor begraafplaatsen.
Pestkerkhof in Pesse
Schrijvend over prehistorische en andere oude begraafplaatsen heeft Marga Zwig-
gelaar het over een neolithisch grafveld bij Pesse. de grafheuvels bij Fluitenberg
en de Boerveense Plassen en het 'pestkerkhof' van Pesse. In de jaren 1580-1582
(Tachtigjarige Oorlog) stierven in Pesse 53 mensen aan de pest. Hiervan zijn er 39
in het dorp zelf begraven, waarschijnlijk op een begraafplaats bij de verdwenen
kapel van Bultinge, even ten zuiden van de weg van Eursinge naar Ruinen. Hun
namen staan in het boek.
Hendrik Hilheniink <1865-1946) in zijn amhts-
kleding als aanspreker. Hij was tevens dorps-
omroeper en in Hoogeveen een van de eerste
officiële leiders bij begrafenissen. Hij had een
schoenmakerij vooraan op het Stood (Alteveer-
slraaH.
