4
“I
aas -
I
a.
Berline koets
37
36
Zo was het rijtuig ondermeer te zien bij hel huwelijk van Prinses Juliana en Prins
Bernhard en hel huwelijk van Prinses Beatrix en Prins Claus.
Koninklijke stallen bevinden zich in De Haag en Apeldoorn.
Het nationaal rijtuigenmuseum bevindt zich in Leek in de provincie Groningen
Een Berline koets is een gesloten
rijtuig voor vier personen, dat zijn
naam dankt aan Berlijn, de stad
waar het rijtuig in 1662 werd ont-
worpen.
De wanden aan de binnenzijde en
de zit- en rugkussens zijn geca
pitonneerd en bekleed met rood
laken. Op de vloer ligt een tapijt
van rode velours. Door de acht
ramen is er rondom uitzicht. De
koels is op acht veren. Het rijtuig werd in 1836 gebouwd bij tie Firma Pearce en
Co. in Londen voor de Prins van Oranje, de latere koning Willem II. Ter gelegen
heid van het huwelijk van Prinses Margriet en Mr. Pieter van Vollenhoven werden
de dichte zijwanden vervangen door glas. Sindsdien gebruiken zij de Gala Glas
Berline elk jaar op Prinsjesdag. Met de galaberlines worden buitenlandse ambas
sadeurs. die hun geloofsbrieven komen aanbieden aan de koningin, vervoerd vanaf
hun residentie naar Paleis Noordeinde.
- Brougham (Engelse koets):
- Diligance (Franse post- en passagierskoets);
- Landauer (een chique wagen voor diplomaten): deze heeft twee kappen die van
voren en van achteren kunnen worden geopend.
- Coupé (een gesloten koets, werd vooral gebruikt als kerkwagen);
- Tilbury (een sjees); dit is een twee-wielig rijtuig met kap op hoge wielen.
Daarnaast waren er nog veel andere soorten.
Glazen koets
Deze werd gebouwd in 1826 voor
koning Willem I.
De koets heeft een eenvoudige
donkere blauwe kast met een brede
vergulde lijst van laurier- en eiken
bladeren. Het rijtuig heeft zeven
ramen met geslepen glas. De naam
van de koets komt van het glas dat
de ornamenten rand beschermt.
De glazen koets wordt alleen bij
speciale gelegenheden gebruikt.
van symbolische ornamenten, zoas het wapen van elke provincie en het wapen
van Amsterdam. Acht paarden trekken de koels voort als het staatshoofd de koets
gebruikt. In alle andere gevallen wordt de koets door zes paarden voortgetrokken,
zoals bij het huwelijk van Prins Willem Alexander en Prinses Maxima.
Stalhouderij in Hoogeveen
In 1906 werd aan Hotel Homan in Hoogeveen een stalhouderij verbonden. Zes a
tien paarden waren steeds beschikbaar voor paarden werk van velerlei aard. Paar
den konden bij Homan worden gehuurd met bijlevering van een koetsier. Dal
gebeurde bijvoorbeeld veel voor een begrafenisrijtuig.
Begrafenisverenigingen beschikten zelf vaak w el over een begrafenisrijtuig, maar
niet over paarden en een koetsier. Daar zorgde Homan dan voor. Bekende koetsiers
waren Hendrik Westenberg en Koop Middelveld. Als het druk was vervulde ook
mijn opa Cornelis Koopmans deze rol. Zells mijn vader Joop Koopmans viel wel
eens in. Hierover weet ik nog een mooi verhaal. Mijn vader moest een keer met de
koets naar De Krim. maar hij was een verkeerde weg ingeslagen. Deze w eg was erg
smal. Hij probeerde de koets te draaien, maar deze viel om. Hij probeerde de koets
weer overeind te krijgen, maar dit lukte hem niet alleen. Hij moest een andere oplos
sing bedenken. Hij heeft toen met veel moeite het paard weten uit te spannen en is
toen op hel paard, zonder koels, naar Hoogeveen gereden. U kunt zich wel voorstel
len dat zijn achterste behoorlijk zeer deed toen hij daar, zonder zadel, gearriveerd
was. Hoe en wanneer de koels opgehaald is uil De Krim vertelt het verhaal niet.
Koetsen werden, behalve voor begrafenissen, ook gebruikt voor trouwerijen. Hier
voor werd vaak de blauwe Landauer gebruikt. De blauwe Landauer is een klassiek
rijtuig. Deze koets biedt zitplaats aan vier volwassenen. De Landauer kan geheel
geopend worden gereden, maar ook gesloten. Altijd een goede keus dus. in ver
band met het onvoorstelbare weer in Nederland.
Gouden koets
Koningin Wilhelmina kreeg de Gouden Koets bij haar inhuldiging in 1898. Het is
een geschenk van de inwoners van Amsterdam.
Bij haar huwelijk op 7 februari 1901 in Den Haag, reden Koningin Wilhelmina en
Prins Hendrik voor het eerst in de gouden koets. Een maand later werd de koets in
Amsterdam gebruikt bij de intocht
van hel prinselijk paar. Sinds 1903
maakt het staatshoofd in de regel
één keer per jaar een rit in dit rij
tuig. namelijk op Prinsjesdag.
De naam Gouden koets' is mis
leidend. De koets is van Javaans
teakhout, maar gedeeltelijk ver
guld met bladgoud. De andere
delen zijn beschilderd.
Het rijtuig is gebouwd in Holland
se Renaissancestijl en voorzien
15
