23
22
Jan Kip. zoon van Jan Kip en Trijntje Metse
laar. niet zijn derde vrouw Geertje Zwart bij
hun keuterijtje aan de Wijde Wijk in Alteveer/
Kerketweld. Jan Kip was eerder getrouwd met
Jacobje Koster en Geesje Brutij. (Foto uit privé-
collectie
een scheiding aan te vragen. Hendrikje beschuldigde Hendrik van mishandeling,
zelfs zo ernstig dat de buren haar een keer moesten ontzetten. De rechtbank sprak
de scheiding uit op 6 november 1856.
Hendrik bleef niet bij de pakken neerzitten. Drie weken na de officiële scheiding
trad hij op 29 november 1856 met Margje ten Kate in het huwelijk. Margje werd
op 11 oktober 1831 in Hoogeveen geboren als dochter van Jakob ten Kate en Jan
tje Kluin. Margje was bij haar huwelijk al in verwachting - al is het op het kantje
- w ant in juli van 1857 werd Jan in de smidse aan het Slood geboren. Dit huwelijk
w as echter ook geen lang leven beschoren. Op 31 januari 1860 overleed Margje,
Hendrik achterlatend met in ieder geval twee kinderen uit zijn laatste huwelijk. In
augustus 1858 was er namelijk nog een meisje geboren.
2 In de huwelijksakte staal Hendrikje Heersing vermeld als landbouw ersche. Haar eerste man
was grofsmid en ook haar tweede man werd grofsmid. Het is dan ook niet onaannemelijk
te veronderstellen dat Hendrik niet lang na het overlijden van Adolph Wilhelm in de smidse
van Hendrikje mee begon te draaien. Hel was ook niet ongebruikelijk dat in Hoogeveen de
vrouwen een ander beroep hadden dan de man. Zo was de combinatie schipper/winkelierster
veel voorkomend.
I Trouwaktes Gemeente Meppel, bij de trouwakte van Arend met Roelofje ten Kleij.
lijksakte staat hij als smidsknecht ver
meld. Hendrikje was eerder gehuwd
geweest met Adolph Wilhelm Wor-
penberg, een ijzersmid uit Schüttorf.
Deze was in augustus 1850 overleden.
Hendrikje was beduidend cuder dan
Hendrik. Zij werd op 9 december 1811
in Hoogeveen geboren als dochter
van Harm Heersing en Aaltje Hanns
Koster. Hendrikje was dan ook maar
liefst 16 jaar ouder. Misschien had de
40-jarige weduwe Hendrik als knecht
in de smidse van haar overleden man
aangenomen. Zij bleef naast de smidse
waarschijnlijk een boerenbedoeninkje
drijven.2 Het is ook goed mogelijk
dat Hendrik eerst hel smidsvak bij
oom Arend had geleerd. Hoe dan ook.
Hendrik trouwde met Hendrikje. Een
gedwongen huwelijk, zo als men dat
toen zei, want op 12 september 1852.
krap drie maanden na het huwelijk,
zag dochter Janna het levenslicht aan
De Huizen. Het was geen gelukkig
huwelijk, dat huwelijk tussen Hendrik
je en Hendrik. In 1856 stond het echt
paar al voor de rechtbank in Assen om
Duitse Kippen op het Hoogeveen
door Marga Zwiggelaar
Nee. dit is geen verhaal over de vogelpest en overige voor de boeren vee-nacht-
merries. Dit verhaal gaat over de eerste leden van de Duitse familie Kip die zich in
Hoogeveen vestigden. Zelf ben ik een kwart Kip. hetgeen toch altijd beter is dan
een halve haan.
In de gemeente Hoogeveen komt de achternaam Kip regelmatig voor. Zo vaak
zelfs, datje haast zult denken dat het al een oude Hoogeveense familie betreft.
Nu is oud natuurlijk een relatief begrip. In ieder geval behoort de familie Kip
niet tot die Hoogeveense families die zich in de 17de en de eerste hellt van de
18de eeuw in Hoogeveen vestigden. De Kippen hebben echter wel hun sporen
achtergelaten: scheepswerf Kip. garage Kip. caravan Kip. Ook tegenwoordig
zijn er genoeg bedrijven in Hoogeveen die de naam Kip dragen, bijvoorbeeld
een bandenbedrijf en een bedrijf in beveiligingssystemen. De Kippen zijn vol
ledig ingeburgerd in de Hoogeveense samenleving en niets w ijst meer op hun
Duitse komaf.
Arend Kip: van Veldhausen naar Hoogeveen
De eerste Kip die zich in Hoogeveen ging vestigen, was Arend Kip. Hij werd op
24 maart 1801 in Veldhausen - in de Graafschap Bentheim - geboren als zoon
van Hendrik Kip en Geerdjen Otten. Arends’ vader Hendrik slaat als dagloner te
boek.1 Hendrik Kip komt uit een geslacht van boeren en boerenknechten die zich
al rond 1600 in de gemeente Veldhausen ophielden. De familie woonde voorna
melijk in de buurtschappen Esche. Ringe en Berge, maar ook in Veldhausen zelf.
Ten zuidoosten van dit Bentheimer dorpje is nog steeds erve Kip te vinden.
Terug naar Arend. In Meppel trouwde hij op 28 april 1829 met de uil Hooge
veen afkomstige dienstmeid Roelofje ten Kleij. Roelofje w erd op 21 februari 1802
geboren in Hoogeveen als dochter van Jan ten Kleij en Anna Roelofs Jeulen. Na
hun huwelijk ging het echtpaar zich vestigen aan Het Haagje in Hoogeveen. waar
Arend zich als grofsmid bekwaamde. Arend en Roelofje zouden aan Het Haag
je blijven wonen. Arend overleed hier op 28 augustus 1867. op 30 januari 1875
gevolgd door Roelofje. De grofsmederij werd door de zonen overgenomen en zij
zouden de basis leggen voor de bedrijven Caravan Kip en Garage Kip.
Hendrik Kip in de voetsporen van oom Arend
Niet alle Kippen in Hoogeveen stammen af van Arend Kip. Een niet onaanzienlijk
deel weet de stamboom terug te traceren tot Hendrik Kip. Hendrip Kip werd op 17
maart 1828 in Veldhausen geboren. Hij was de zoon van Gerrit Jan Kip en Jenna
Aasman of Gosing.
Hendrik Kip kwam in de jaren ’50 van de 19de eeuw naar Hoogeveen. Hier
trouwde hij op 16 juni 1852 met de weduwe Hendrikje Heersing. In de huwe-
